طبق مقررات حمل و نقل بین المللی و کنوانسیون های مربوط به حمل و نقل کالاهای خطرناک ،این کالاها به 9 گروه تقسیم بندی شده اند و هر گروه با شماره کلاس خاص خود تعریف می شود.

در رابطه با کالاهای خطرناک بروشوری به نام صفحه اطلاعات ایمنی مواد که اختصارا به آن MSDS گفته می شود وجود دارد که مختص یک نوع کالا بوده و خصوصیات کامل آن را توضیح می دهد ،یکی از جوانبی که در این بروشورها موجود است مقررات حمل و نقل (کلاس و زیرگروه مربوطه) می باشد.

در این مقاله به توضیح مبسوطی در رابطه با کالاهای مربوط به کلاس 1 و زیرگروه های مربوط به آن که خطرناک ترین نوع کالاها تلقی می شوند می پردازیم :
کلاس ١- مواد منفجره

مواد آتش زا به مواد یا ترکیبی از موادی اطلاق میشود که قادرند از طریق گرما، نور، صدا، گاز، یا دود توسط یک واکنش شیمیایی گرمازا و غیر انفجاری از خود تاثیری بر جای گذارند. مواد آتش زا حتی در مواقعی که گاز تولید کنند نیز جز مواد منفجره تلقی می شوند. مواد منفجره به مواد جامد و مایعی اطلاق میشود که قادرند از طریق واکنش های شیمیایی با تولید گاز، دما، سرعت یا فشار به محیط اطراف آسیب وارد کنند.

کلاس ١-١ باروت

این گروه از مواد منفجره، موادی هستند که به محض تماس با شعله به صورت انبوه منفجرمی گردند.

کلاس ١-٢  ترکیبات نیتراتی – نیترات سلولز و نیترات پتاسیم و ….

این گروه از مواد و ترکیبات به سرعت و سهولت می سوزند و حریق بزرگی تولید می کنند ولی قدرت انفجارشان کمتر از گروه قبلی است. در آتش‌سوزی این گروه برای حفاظت در مقابل بخارات حاصله، استفاده از دستگاه تنفسی لازم و ضروری است.

کلاس ١-٣ ترکیبات نیتروژنی

این گروه از مواد منفجره در اثر تماس با آتش به صورت انبوه منفجر می گردند، ، ولی باید زمان تماس آنها با شعله آنقدر زیاد باشد تا مانند اجسام گروه یک منفجر گردند، این مواد به هنگام انفجار، مواد و قطعات پرتاب شونده از خود خارج می سازند.

کلاس ١-٤ ترکیبات کلرورها

این گروه از مواد منفجره به شدت میسوزند ودود غلیظی تولید می کنند ولی خطر انفجار این مواد به مراتب کمتر از گروه های قبلی است و یا اصلاً خطر انفجاری وجود ندارد.

کلاس ١-٥ سوزاننده ها

این گروه از مواد منفجره در هنگام سوختن، مواد سمی تولید می کنند، در این گروه خطر انفجار کم است.

کلاس ١-٦ مهمات

این گروه از مواد باید برای مدتی در مجاورت شعله قرار بگیرند تا گرم و منفجره شوند. خطر انفجار انبوه در این گروه از مواد کمتر به چشم می‌خورد ولی در صورت ادامه آتش سوزی انفجارات پراکنده‌ای صورت خواهد گرفت که قدرت سرایت آن زیاد می‌باشد. این گروه از مواد منفجره، قطعات پرتاب شونده تولید می کنند.

کلاس ١-٧ مواد آتش

این گروه از مواد منفجره خطراتی از قبیل قابلیت اشتعال یا مسمومیت و سوزندگی در بردارند، این مواد قبل از سوختن و انفجار باید مدتی در معرض شعله یا حرارت قرار بگیرند تا کاملاً منفجر شوند، خطر انفجار انبوه در این گروه از مواد کمتر به چشم می‌خورد ولی ادامه حرارت باعث گسترش سریع دامنه انفجار می گردد.

کلاس ١-٨ مواد منفجره رادیولوژیکی

این گروه از مواد منفجره خطرات رادیولژیکی داشته که اگر شعله یا حرارت به آنها برسد منفجر خواهند شد و بر اثر این انفجار، مواد پرتاب شونده از خود تولید می کنند و می بایست افراد متفرقه را تا فاصله زیادی حدود ١٥٠٠ متر دور کرد.

کلاس ١-٩ پودر فلزات

این گروه از مواد اجسام غیر قابل انفجار هستند که در ترکیب آنها پودر فلزاتی چون منیزیم، آلومینیوم یا پودر روی دیده می شود.

قوانین مربوط به حمل مواد کلاس ١

حمل موادی که بسیار حساس بوده و ممکن است خود به خود منفجر شوند ممنوع است.

قبل از حمل کالا، طبقه بندی هر یک از اقلام و مواد منفجره به همراه نام تجاری آن باید مورد موافقت مقام ذیصلاح کشور تولید کننده قرار گیرد.

برای موارد زیر باید یک مجوز جدید اخذ شود:

    • مواد منفجره جدید
    • ترکیب یا مخلوطی از مواد منفجره ای که با ترکیبات و مواد منفجره قبلی تفاوت قابل ملاحظه ای داشته باشد
    • طرح جدیدی از یک کالای حاوی مواد منفجره
    • یک ماده منفجره با بسته بندی جدید