آموزش مفاهیم گمرکی

شرکت بازرگانی سپاهان همواره مسئله اطلاع رسانی و آموزش را جزو یکی از اهداف اصلی خود قرار داده و بالا بردن سطح دانش تجارت بین المللی در کشورمان را جزو اولویت های خود می داند.
در این مقاله سعی شده است تا به اصطلاحات تخصصی گمرکی به صورت مختصر پرداخته شود.

ارزش كالاي ورودي درگمرك “ ارزش گمركي “

ارزش كالاي ورودي در گمرك در همه موارد عبارت است از بهاي سيف CIF (بهاي خريد كالا در مبداء به اضافه هزينه بيمه و حمل ونقل و بار بندي ) و كليه هزينه هاي مربوط به افتتاح اعتبار يا واريز بروات و همچنين حق استفاده از امتياز نقشه , مدل و علامت بازرگاني و ساير حقوق مشابه مربوط به كالا و ساير هزينه هايي كه به آن كالا تا ورود به اولين دفتر گمركي تعلق ميگيرد كه از روي سياهه خريد يا ساير اسناد تسليمي صاحب كالا تعيين و بر اساس نرخ ارز و برابري هاي اعلام شده از طرف بانك مركزي ايران در روز تسليم اظهار نامه خواهد بود.

ارزش كالاي صادراتي در گمرك

هر كالايي كه بعنوان صادرات به گمرك اظهار ميشود , صرف نظر از قيمت كه طبق قرارداد براي آن تعيين شده يا بطور كلي فارغ از ارزش كالا در خارج , داراي قيمتي است كه قبلا توسط مرجع رسمي دولتي تعيين شده و به صورت  فهرست قيمتهاي صادراتي در اختيار گمرك , بانك و ساير سازمانها قرار ميگيرد لذا صادر كنندگان به اين قيمتها دسترسي دارند و الزاما اظهار نامه هاي صادراتي نيز بايد با همين ارزشها تقويم گردد . اين نحوه قيمت گذاري كالاي صادراتي و الزام كليه صادر كنندگان به رعايت آن براي اين است كه اولا صادر كننده اگر مجاز به اظهار قيمت  صادراتي كالايي كه صادر ميكند به دلخواه باشد قطعا براي يك نوع كالا قيمتهاي مختلف به گمرك اظهار ميگردد و با اين ترتيب چنانچه قرار بر اخذ تعهد ارزي , يا اخذ ماليات , يا حتي تهيه آمار بازرگاني باشد هيچ كدام از اين منظورها درست بر آورده نخواهد شد .

اسناد مثبته گمركي

اسناد مثبته گمركي بطور كلي اسنادي هستند كه مؤيد ورود كالا به ترتيب مجاز به كشور , انجام تشريفات قطعي گمركي در خصوص آنها و تر خيص از گمرك با صدور سند ترخيص و پرداخت كليه وجوهي كه به ورود قطعي كالا تعلق ميگيرد ميباشد.

اسناد نادرست

منظور از اسناد نادرست ,اسناد يا سياهه هايي است كه در آن خصوصيات كالا صحيح و منحصرا قيد نشده است و صاحب كالا از عدم تصريح خصوصيات به زيان دولت اقدام و كالاي ديگري را با حقوق گمركي و سود بازرگاني و عوارض كمتر اظهار نموده باشد .

اظهارنامه گمركي CUSTOMS DECLARATION

يعني هر اظهار يا اقدامي راجع به اطلاعات خاص مورد نياز گمرك به هرشكل كه توسط گمرك توصيه شده يا مورد قبول واقع شود .

تشريفات گمركي CUSATOMS FORMALITIES

يعني كليه عملياتي كه بايد توسط شخص ذينفع و گمرك انجام گيرد تا مقررات قانوني و آيين نامه اي در مورد نظارت برمسافران و اظهار جامه دانها , اثاثيه و وسايل نقليه  در ورود و خروج و عبور از “ قلمرو گمركي“به مورد اجرا گذاشته شود .

ترانزيت گمركي CUSTOMS  TRANSIT

ترانزيت گمركي رويه گمركي است كه طبق آن كالاي تحت نظارت گمرك از يك گمركخانه به گمركخانه ديگر حمل ميشود .معمولا مقامات گمركي اجازه حمل كالا را تحت عنوان ترانزيت گمركي در قلمرو گمركي خود به ترتيب زير ميدهند :

الف- از يك گمركخانه مرز ورودي به يك گمركخانه مرز خروجي (ترانزيت خارجي) Trough Transit

ب – از يك گمركخانه مرز ورودي به گمركخانه مرز خروجي (ترانزيت به داخل ) Inward Transit

ج – از يك گمركخانه داخلي به يك گمركخانه مرز  خروجي (ترانزيت به خارج )Outward Transit

د – از يك گمركخانه داخلي به يك گمركخانه داخلي ديگر (ترانزيت داخلي) Interior Transit
تخلف گمركيCUSTOMS FRAUD

ارتكاب عملي كه به قصد اغفال گمرك و خودداري يا گريز از پرداخت تمام يا قسمتي از حقوق و عوارض ورودي و صدوري يا مالياتها , يا استفاده از آنچه طبق مقررات قانوني و آيين نامه اي منع يا حدود شده و گمرك مسئول اجراي آن است يا هر عملي كه به مقصد تحصيل هر نوع امتياز مغاير مقررات باشد , تخلف گمركي محسوب ميگردد .

تعرفه ترانزيت :

حقوق يا مالياتي است كه يك دولت از كالا به خاطر عبور از سرزمينش در مسير حركت از يك كشور به كشور ديگر وصول ميكند . كشورهاي بزرگ تعرفه هاي ترانزيت را حذف كرده اند , اما هنوز برخي از كشورهاي در حال توسعه اين تعرفه ها را بعنوان منبع درآمد دريافت ميكنند .

تريپتيك TRIPTYQUE

اين دفترچه يا سند ورود موقت (گذرنامه وسيله نقليه جاده اي) فقط در قلمرو يك كشور طرف قرارداد , اعتبار دارد . كليه مندرجات اين سند بايد به زبان ملي كشور باشد (ممكن است به زبان دير نيز تنظيم شود ).

داراي قسمتهاي جدا شونده بوده كه به عنوان سند ورودي ,يكي در گمرك محل ورود باقي ميماند , يكي به گمرك خروجي تحويل ميشود . داراي قسمتي تحت عنوان رواديد عبور ميباشد كه شماره و ثبت گمرك در حين ورود و خروج در محل رواديد قيد و وسيله نقليه در اختيار صاحب آن قرار داده ميشود .

ترانزيت داخلي PASSAVANT

ترانزيت داخلي حمل ونقل كالاي گمرك نشده در قلمرو گمركي ايران از يك گمركخانه مجاز به گمركخانه مجاز ديگر است .

ترانزيت خارجي TROUGHT TRANSIT

ترانزيت خارجي روشي است كه بر مبناي آن كالاي خارجي به منظور عبور از راههاي زميني يك كشور از يك گمركخانه در يك نقطه مرزي (به نام گمركخانه مبداء ) وارد و از يك گمركخانه در نقطه مرزي در همان قلمرو گمركي (به نام گمركخانه مقصد ) خارج شود . بديهي است مبداء اوليه و مقصد نهايي در ترانزيت خارجي به ترتيب در دو كشور قرار دارد .

حقوق گمركي CUSTOMS DUTIES

حقوق گمركي طبق تعريف شوراي همكاري گمركي يعني حقوقي طبق تعرفه گمركي وضع شده و به اجناس هنگام ورود يا خروج از قلمرو گمركي تعلق ميگيرد .در ايران تعرفه هاي گمركي به موجب قانون پذيرفته ميشود .

خلاف گمركي CUSTOMS OFFENCE

خلاف گمركي يعني نقض يا مبادرت به نقض قانون گمرك .خلاف گمركي ممكن است در پاره اي از موارد ضبط كالا و اخذ جريمه را تواما در برداشته باشد و در پاره اي از موارد تنها به اخذ جريمه از مرتكب اكتفا شود طبق قانون گمرك در كشور ما تخلف گمركي مشمول پرداخت جريمه نقدي از 10 تا 100 درصد ما به التفات و يا در مواردي از پنجاه تا صد درصد ما به التفاوت است .در مواردي كه خلافكار , هم مشمول ضبط كالا و هم پرداخت جريمه ميشود به اقدام او قاچاق گمركي اطلاق ميگردد .

دمپينگ DUMPING

دمپينگ عبارت است از عرضه كالا با قيمتي كمتر از هزينه نهايي توليد آن يا با استفاده از سوبسيد هاي غير عادي در يك بازار خارجي .

ديپتيكDIPTYQUE

اين دفترچه يا سند ورود موقت نيز فقط در قلمرو يك كشور طرف قرارداد ,اعتبار دارد . مندرجات اين سند به دو زبان ملي كشور ذينفع تنظيم ميشود .اين سند , يك سوش و يك پروانه جدا شونده دارد . سوش از طرف موسسه صادر كننده نگهداري و پروانه به شيشه جلو وسيله نقليه چسبانده ميشود .سند به دارنده وسيله نقليه تسليم ميشود .پروانه اي كه به شيشه چسبانده ميشود برداشتن همين سند گمركي دلالت دارد كه نزد صاحب وسيله نقليه است .اين دفترچه سند ورود موقت براي كالا يا كالاهايي است كه بعنوان لوازم حرفه اي شناخته ميشوند , يا براي شركت در نمايشگاههاي بين المللي بازارهاي مكاره , كنگره ها و نظاير آ‎ن موقتا به كشور وارد ميشوند .

سپرده DEPOSIT

مبلغي است كه نقدا يا بصورت ضماتنامه بانكي معتبر بعنوان تامين پرداخت و جوهي بابت حقوق گمركي , سود بازرگاني , عوارض و هزينه هاي گمركي و ساير مخارجي كه ممكن است به كالا تعلق بگيرد موقتا پرداخت ميشود .

سود بازرگاني

علاوه بر حقوق گمركي , وجوهي نيز تحت عنوان سود بازرگاني طبق مصوب هئت وزيران به استناد قانون انحصار تجارت خارجي , قانون امور گمركي و قانون مقررات صادرات و واردات از برخي كالاهاي وارداتي اخذ ميشود كه به آن سود بازرگاني گفته ميشود .فلسفه وضع سود بازرگاني جدا از حقوق گمركي صرفا به اين لحاظ بوده كه هرگاه دولت لازم بداند به منظور حمايت از توليدات يا صنايع كشور ميزان آن را تغيير دهد در حالي كه اگر اين وجوه كلا در قالب حقوق گمركي وصول ميشد بر طبق قانون ميبايست مجلس آن را تعيين كند لذا هر تغيير احتمالي آن , مستلزم انجام مقدمات و طي تشريفات متداول و صرف زمان نسبتا زيادي ميبود در حالي كه اين وجوه ممكن است هر سال محتاج تغيير باشد لذا با تصويب هيئت دولت , اين تغيير با سهولت انجام ميگيرد .

سند ترخيص از گمرك

منظور از سند ترخيص , هر سند گمركي است كه به موجب آن بتوان كالا را از گمرك ترخيص نموده ‚اين سند را پروانه گمركي ‚ پروانه كالاي برگشتي ‚پروانه ترانزيت خارجي ‚ پروانه ترانزيت داخلي ‚ پروانه كالاي مرجوعي ‚ پروانه صادرات ‚ پروانه كابوتاژ و در مورد كالاهاي غير تجاري و مسافري پته يا پته غير تجاري مينامند .

سند خلاف واقع

سندي است كه در آن خصوصيات كالايي ذكر شده باشد كه با نوع جنس و خصوصيات كالاي اظهار شده تطبيق ننمايد .

صورت موجودي INVENTORY

به معني صورت برداري از جزئيات كالا در انبار ‚ توزين كالا (بسته ها) باز كردن و ديدن محتويات ‚ تعيين مشخصات كالا براي امكان

درج در اظهارنامه گمركي ‚نمونه برداري از كالا براي ارسال به آزمايشگاه ‚خشك كردن كالا و همچنين تعويض لفاف ميباشد .

عوارض دريافتي بوسيله گمرك

منظور از عوارض دريافتي بوسيله گمرك وجوهي است كه وصول آن طبق مقررات به عهده گمرك واگذار ميشود . اين عوارض به موجب قانون يا مصوبات متكي به قانون تعيين ميشوند.

قاچاق گمركي

قاچاق به فرار دادن مال موضوع عايدات دولت يا حمل و نقل و خريد و فروش كالاهايي كه موضوع جرم قرار دارند گفته ميشود .

كالاي ضبطي در گمرك

ضبط كالا در گمرك در مواردي است كه كالا ممنوع الورود يا غير مجاز بوده با نام و مشخصات صحيح اظهار شده باشد و گمرگ سه ماه به صاحب كالا فرصت داده باشد كه كالا را از كشور اعاده نمايد ، ولي صاحب كالا اقدامي ننمايد ، در اين صورت بعد از انقضاي سه ماه مذكور كالا اصطلاحاً ضبط ميشود . همچنين بعد از ضبط ، به صاحب كالا تا دو ماه وقت داده مي شود كه اگر شكايتي دارد به دادگاه شهرستان تسليم نمايد ، در غير اينصورت و گذشت دو ماه مذكور ، اصطلاحاً كالا ضبط قطعي مي شود يعني به مالكيت دولت در ميايد .

كالاي متروكه

كالاي متروكه كالايي است كه صاحبان آن ، آن را ترك كرده باشد يعني به هر دليل به سراغ كالا براي ترخيص نرفته يا اگر مراجعه كرده ، در ارائه اسناد با مداركي كه لازم است تاخير كند ، مدتي كه بعد از انقضاي آن ، كالا متروكه مي شود ، چهار ماه از تاريخ اولين قبض انبار ، و در فرودگاهها دوماه است هر گاه در اين مدت اقدامي براي ترخيص نشود كالا متروكه مي شود . چنانچه صاحب كالا براي عدم مراجعه و ترخيص كالا عذر موجهي داشته باشد مي تواند با تنظيم در خواست و ارائه آن به گمرك ، تقاضا كند مهلت ياد شده حد اكثر چهار ماه ديگر تمديد شود .

كالاي مرجوعي RE-EXPORTATION

كالاي مرجوعي يا دو بار صدور كالاهايي هستند كه :

به عنوان واردات موقت قبلا به كشور وارد مي شوند و در پايان مهلت ورود موقت براي اعاده از كشور اظهار و تحت عنوان كالاي مرجوعي شناخته مي شوند .

به دليل ممنوعيت يا غير مجاز بودن يا عدم تطبيق با استاندارد هاي اجباري يا به طور كلي احراز شرايط ، قابل تر خيص نيستند به همين لحاظ از كشور بايد مرجوع شوند .

كالا به حال و وضع عادي در گمرك

يعني همان گونه كه از مبدأ حمل ارسال شده است به شرطي كه در مشخصات كالا يا بسته بندي آن هيچگونه تغييري داده نشده يا نشود .

كارنه TIR

اين اصطلاح يعني دفترچه ترانزيت كالا از يك گمرك مبدأ در يك كشور به گمرك مقصد در كشور ديگر .

كارنه دو پاساژCARNET DE PASSAGES EN DOUANE

كارنه دو پاساژ در حقيقت گذر نامه وسيله حمل و نقل جاده اي است كه بعنوان ورود موقت به كشور يا كشورهايي مسافرت مي كند ، ممكن است براي حمل كالا ، اشخاص يا بعنوان اتومبيل سواري براي گردش يا انجام امري كه در نظر است موقتاً براي ورود به كشوري از آن استفاده شود .

معافيتهاي گمركي

معافيت گمركي شامل حقوق گمركي ، سود بازرگاني و عوارض مي باشند . حال گاهي هرسه اين حقوق و عوارض معاف بوده و گاهي بعضي از اعضاي آن ، مثلا معافيت فقط از حقوق گمركي يا معافيت از سود بازرگاني يا از بعضي اقلام عوارض يا همه اينها كه نام برده شد .

ممنوعيتها ي گمركي

ممنوعيت چه در ورود يا صدور كالا به موجب قانون يا مصوبات متكي به قانون برقرار ميگردد. به عبارت ديگر اعم است از كالاهايي كه بطور اخص ممنوع الورود يا ممنوع الصدور ميباشند و هم كالاهايي كه به لحاظ اقتصادي ورود يا صدورشان منع شده كه در حالت اخير “ غير مجاز “ خوانده ميشوند .

نظارت گمركيCUSTOMS CONTROL

يعني اقداماتي كه براي تضمين اجراي قوانين و مقرراتي كه گمرك مسئول اجراي آنهاست به عمل مي آيد.

واردات قطعي

منظور از واردات قطعي كالاهايي هستند كه براي مصرف يا فروش سفارش شده و به كشور وارد و با انجام تشريفات قطعي گمركي از جمله پرداخت حقوق و عوارض ورودي از گمرك مرخص ميشوند .

واردات موقت

تحت اين شيوه كالا براي منظور خاص , مدت معين , با حقوقي كه به ورود قطعي آن تعلق ميگيرد وارد و از گمرك با انجام تشريفات قطعي گمركي ترخيص ميشود. ورود كالاهاي مجاز , مشروط و غير مجاز منوط به موافقت گمرك است ورود كالاي ممنوع الورود موكول به تصويب ههيئت وزيران است .

وزن قانونيLEGAL WEIGHT

وزن قانوني يعني وزني كه طبق قانون براي مقاصد معين تعيين شده يا ميشود در قانون گمرك نيز اين عبارت نيز اين وزن عبارت از وزن ناخالص منهاي وزن تقريبي ظرف . وزني كه به اين ترتيب به دست مي آيد براي محاسبه حقوق گمركي و عوارض ورودي در مواردي كه اين حقوق از روي وزن اخذ مي شود ، به كار مي رود .

وزن كالا به حال و وضع عادي در گمرك

منظور وزن كالا بدون تاثير رطوبت يا حرارت در مورد كالاهاي جاذب الرطوبه ميباشد كه در هنگام ترخيص از گمرك وزن آنها بيشتر يا كمتر از اسناد حمل نشان داده ميشود .بنابراين به منظور احتساب حقوق گمركي و عوارض ورودي و همچنين اجراي ساير مقررات مربوط به واردات و صادرات وزن كالا به حال و وضع عادي كه قاعدتا بايد مطابق همان وزني باشد كه در اسناد آمده است ملاك عمل قرار خواهد گرفت .

هزينه هاي گمركي

هزينه هاي گمركي وجوهي هستند كه ميزان و چگونگي وصول آنها با تصويب هيئت وزيران براي تخليه , باربري, انبارداري , آ‎زمايش ,تعرفه بندي , بدرقه كالا, خدمات فوق العاده و نظاير آن تعيين و بوسيله گمرك وصول ميشود بعضي از اين هزينه ها در اظهارنامه هاي گمركي و قبل از اظهار , محاسبه و منظورميشوند و برخي به موجب قبض در آمد و جدا از اظهار نامه وصول ميشوند(نظير هزينه خدمات فوق العاده , هزينه آزمايش كالا , هزينه تعرفه بندي و هزينه بدرقه كالا) .

DDP Delivered Duty Paid (named place of destination … )

تحويل عوارض پرداخت شده(محل مقصد تعيين شده . . . )

تحويل عوارض پرداخت شده به معناي آن است كه وظيفه فروشنده در مورد تحويل كالا هنگامي به پايان ميرسد كه كالا را درمحل تعيين شده در كشور مورد نظر در اختيار خريدار قرار دهد . فروشنده بايد كليه خطرات و هزينه هاي ناشي از حمل كالا به محل مذكور , شامل عوارض , مالياتها و ساير هزينه هاي پس از ترخيص كالا براي ورود را تقبل كند .اصطلاح EXW (تحويل در محل كار)بيانگر حداقل وظيفه براي فروشنده است ,در حالي كه DDP (تحويل عوارض پرداخت شده ) براي فروشنده بيشترين وظيفه را به همراه دارد در صورتي كه فروشنده مستقيم يا غيرمستقيم قادر به دريافت پروانه ورود نيست نبايد اين اصطلاح را بكار برد .اگر طرفين بخواهند كه خريدار كالا را براي ورود ترخيص كند و عوارض را بپردازد اصطلاح DDU (تحويل عوارض پرداخت نشده ) را بايد بكار برد .

اگر طرفين بخواهند كه پرداخت بعضي از هزينه هاي قابل پرداخت به هنگام ورود كالا (از قبيل ماليات ارزش افزوده VAT ) را از وظايف فروشنده خارج كنند , بايد با افزودن اين عبارات منظور را مشخص كنند : تحويل عوارض پرداخت شده , ماليات ارزش افزوده پرداخت نشده( محل مقصد تعيين شده ).اين اصطلاح را ميتوان بدون در نظر گرفتن نوع حمل كالا بكار برد .

منبع: اگزیم نیوز